بررسی عملکرد دانش آموزان شهرستانی در المپیادهای علمی سال 95

در جدول زیر نتیجه ی عملکرد دانش آموزان شرکت کننده از مراکز آموزشی مختلف در دوره ی تابستانی المپیادهای علمی (به غیر از المپیاد ادبی ویژه ی رشته انسانی) را بر اساس کسب مدال طلا ملاحظه می کنید:

سهمان طور که مشخص است، شهر تهران بیش از 76 درصد مدالهای طلای کسب شده در المپیادهای مختلف را بخود اختصاص داده است. وضعیت کم و بیش در تمام المپیادها به همین گونه است مثلا با بررسی نتایج المپیاد فیزیک متوجه میشویم که رقابت عملا تنها بین داوطلبان تهرانی صورت میگیرد، به طوری که در المپیاد اخیر ، 70 درصد پذیرفته شدگان مرحله ی دوم ، و 90 درصد مدالهای طلای توزیع شده نصیب تهرانیها شده است.

در تحلیل این نتایج میتوان چند عامل را در توزیع نامتعارف موفقیت در المپیادهای علمی برشمرد:

1- قابل مقایسه نبودن امکانات آموزشی تهران و شهرستانها :

این امر آن قدر واضح و مشخص است که نیاز به توضیح خاصی ندارد. تهران به عنوان پایتخت ایران بیشترین مراکز آموزشی را بخود اختصاص داده است، در این میان درسالهای اخیر با پیدا شدن موسسات مختلف آموزشی که بصورت اختصاصی در مورد آموزش و برنامه ریزی المپیادهای علمی فعالیت میکنند. و عمده ی فعالیتشان نیز در تهران متمرکز است بطور طبیعی شانس موفقیت افرادی که در این دوره ها شرکت کرده اند بالا رفته است. البته قصد نگارنده به هیچ وجه زیر سوال بردن نیت گردانندگان این موسسات و یا تلاش دانش آموزان باهمتی که با تلاش بسیار - و بهره گیری درست از امکانات- به موفقیت رسیده اند نیست؛ و انتقاد متوجه عدم تناسب موجود در توزیع امکانات در سراسر کشور است. متاسفانه این توزیع نامتوازن امکانات وضعیت نسبتا مناسب -از منظر عدالت آموزشی- رقابت پذیری المپیادهای علمی که در سالهای دورتر حاکم بوده را تحت الشعاع خود قرار داده است.

2- فضا و دیدگاه شرکت و موفقیت در المپیادهای علمی در شهرستانها محدودتر است:

اگر خود تحصیل کرده ی شهرستانها باشید، این موضوع را از نزدیک لمس کرده اید. عدم شناخت روشن و کافی از مقوله ی المپیادهای علمی از یک سو و عدم (یا نرخ بسیار کم) موفقیت- علی رغم تلاشها-مراکز شهرستانها در سالهای اخیر از سوی دیگر باعث دور باطلی شده است که انگیزه دانش آموزان و همین طور مسئولان مشغول در شهرستانها را برای همت گماردن در مقوله ی المپیاد کاهش میدهد. همین موضوع باعث پیش داوری و بازخورد منفی ذهنی شرکت کنندگان شهرستانیست ، بطوریکه بسیاری از افراد به علت برخوردار نببودن از اعتماد به نفس کافی ابتدا رقابت را به خود میبازند نه به کاروان شرکت کنندگان دیگر.

3- کار دانش آموزان شهرستانی در دوره ی تابستانی طبیعتا سخت تر است:

اکثر دانش آموزان شهرستانی شرکت کننده در دوره ی تابستانی در وضعیتی جدید - و بعضا غیر منتظره- در خوابگاه و دور از خانواده قرار میگیرند، سازگار شدن بامحیط و شرایط جدید معمولا مستلزم صرف زمان و تلاش مضاعفی است که میتواند روی بازدهی فرد تاثیر منفی داشته باشد.

*مشکل کجاست و راهکار چیست؟

اینکه نبود عدالت آموزشی مناسب در روند المپیادها به چشم می آید مبرهن و مشخص است. اما سوال اینجاست که مقصر کیست؟ و آیا اصلا میتوان مقصری برای شرایط موجود متصور بود؟ در پاسخ به این سوال دست کم میتوان به نقش "مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش پژوهان جوان" وزارت آموزش و پرورش، - که باشگاه دانشپژوهان جوان زیر مجموعه ی آن است- اشاره کرد و باید پرسید که آیا رسالت و هدف این مرکز در صرف برگزاری چند آزمون ، و در نهایت آموزش عده ای از دانش آموزان جهت "کسب مدال" در عرصه ی المپیادهای جهانی که موجب «به به و چه چه» رسانه های عموما ناآگاه یا کم آگاه میشود؛ خلاصه میگردد؟! مرکزی که به سبب دولتی بودن مانند بسیاری از دیگر عرصه های آموزشی از مزیت "انحصار حیطه ی عمل" بهره مند است و بدین ترتیب از اعتباری بالقوه بهره میبرد. اگر پاسخ منفی است، اصلاح وضع موجود همت و درایت بیش از پیش مسئولان این مرکز را میطلبد.

رامین جعفرزادگان 95/9/14

پ.ن 1: در مورد آسیبها و کاستی های المپیادها بیشتر خواهم نوشت

پ.ن 2: در رابطه با نوشته ی بالا دو موضوع قابل ذکر است: یکی ارزش مضاعف تلاش دانش آموزان شهرستانی که در المپیادها به موفقیت رسیده اند و نمونه های آن - حتی در سالهای اخیر- کم نیستند. و دیگری مشکلات مخصوص به تهرانیها، از انواع آلودگیها ( هوا، صوتی و ...) گرفته تا ترافیک که بسیاری از دانش آموزان شهرستانی هرگز با چنین مشکلاتی روبرو نبوده اند. و از این نظر مزیتی نسبی متوجه محصلان شهرستانهاست!

پ.ن 3: یکی از اهداف این نوشته ایجاد انگیزه ی بیشتر در دانش آموزان شهرستانیست، تلاش و اراده ی دانش آموزانی که از شهرستانها پا به عرصه ی المپیاد میگذارند شایسته ی تقدیر و تحسین بیشتری است!

در انتها میتوانید با نگاه به نمودار زیر به عدم توزیع متوازن مدالهای طلا - از منظر جمعیتی - بیشتر پی ببرید (با تشکر فراوان از دست اندرکاران وبلاگ رده-ب http:// radeb .blog .ir

برچسبها: مشاوره المپیاد فیزیک, آسیب شناسی المپیاد, المپیاد علمی شهرستانها, دبیر المپیاد فیزیک

نوشته شده توسط رامین جعفرزادگان در 1:54 | لینک ثابت •